Zeka Geriliğ
i
Zeka Geriliğ
i Bir insanın
toplumsal yaşamını etkileyecek derecede normalin
altı
nda zeka seviyesine
sahip olması durumuna verilen isim. Zeka geriliğine sahip
insanlar s?
?rasıyla
idiyot, embesil ve moron şeklinde sınıflandırılırlar.
Zekâ geriliğinin sebepleri:
1. İrsî (soyaçekim) zekâ gerilikleri:
Hafif
derecedeki zekâ geriliklerinin büyük bir kısmını
bu
grup meydana getirir. Anne ve babanın geri zekalı olması hâlinde
çocuk da geri zekâlı olabilecektir. Alkolizm, toksikomani, a?
?ı
rı
yaşlılık buna etken olabilir.
2. Gebelik
sırası
nda
annenin ve bebeğin karşılaştığı tehlikeler,
önemli birer sebep
sayı
labilir: Çocuğu düş
ürme denemeleri,
özellikle
hâmileliğin ilk
üç ayında annenin
kızamı
kçık,
çiçek, toksopalsmosis, kabakulak,
kızamık,
çocuk felci, su çiçeği, mikrobik sarı
lık, grip,
boğ
maca, tifüs, kızıl, sıtma geçirmesi gibi. Bu
hastalı
klardan birine
yakalanan kadının, doğacak çocuğunun
muhakkak
geri
zekâlı olması söz konusu değildir. Gebelikte
röntgen
çektirme, sigara ve alkol kullanma yine zekâ
geriliğine sebep olabilir.
3. Doğum sırasında
çocuğun beyninin
zedelenmesi, beynin oksijensiz kalması yine
önemli sebeplerdendir.
4. Dört-beş
yaşına kadar beyin ve sinir sistemi hı
zlı bir olgunlaşma
(tekâmül) hâlindedir. Bu olgunlaş
mayı engelleyen
sebepler (enfeksiyonlar, kafa travmaları ve zehirlenmeler),
zekâ geliş
iminin
duraklamasına veya aksamasına yol açabilirler.
Beynin, daha
çok virüs adı verilen mikroplarla ortaya çı
kan,
ansefalit dediğimiz iltihâbî hastalığında
hayâtî tehlikeleri olabilir. Hastalığı atlatanların bir
çoğunda zekâ geriliği görülür.
Küçük yaşlardaki boğmaca diğer bir sebeptir.
Menenjit,
ciddî kafa darbeleri, ağır orta kulak iltihapları, beyni
etkileyen
zehirlenmeler
zekâ geriliğine yol açabilirler.
5. Beynin
gelişmesini doğuştan veya erken
çocukluk
çağında
engelleyen mühim
sebeplerden biri de kafatasının
yapı anormallikleridir.
Mikrosefali
(küçük beyin) bunun
tipik örneğidir.
Kafa
içi sıvılarının basınç
artması sonucu başın
büyümesi ve gelişmekte olan beynin
sıkışması ş
eklinde
meydana gelen, hidrosefali denen hastalıkta
zekâ geriliği
oldukça
sıktır. Bütün
bunların dışında,
kromozom anormallikleri yine
irsî
(soyaçekim) bir başka
zekâ geriliği sebebidir.
Mongolismus
denen, Moğol ırkını andı
ran çocuklar, geri
zekâlılar?
?n önemli bir kısm?
?nı meydana getirirler.
Zekâları hafif veya
orta derecede geridir.
Normalde 46 olan kromozom sayısı
1 artarak 47 olmuştur.
Daha
çok ileri yaşlarda doğum yapan annelerin
çocukları
arasında da rastlanır.
Zekâ geriliğinin
sı
ralanması: Zekâ gerilikleri,
zekâ
bölümlerine
göre şu şekilde sıralanır:
IQ’su
0-25 olanlar ağır geridir (idio):
Bütün zekâ faaliyetleri
hemen hemen yok gibidir. Buna
ilâveten birtakım bedenî gelişme
kusurları da vardır.
Kurumlarca
korunması gerekir. Bâzı basit alı?
?kanlıkları bile
kazandırmak
mümkün değildir.
Bâzıları
birkaç
cümleyle konuşma öğ
renebilir.
Büyük kısmı
konuşmaz. Çoğu tuvalet,
beslenme alışkanlıkları kazanamaz.
Büyük bir kı
smı
nda yürüme bile gelişemez.
Çoğu erken ya?
?ta
ölür.
IQ’su 26-50
arası
olanlar orta geridir (embesil): Normal bir
çocuğun
kâbiliyetinin
yaklaşık en fazla yarısı kadar
kâbiliyeti
gelişeceğinden, konuş
maları ve sosyal intibakları daha sını
rlı ve
geç olacaktır.
Çok az bir kısmı 10-12 yaşından
sonra basit okuma yazma
öğrenebilir. Kelime hazineleri kıttır.
Günlük yaş
antıları için gerekli olan basit uyum
ve al?
?şkanlıkları
kazanabilirler. Fazla sorumluluk taşımayan basit el
zanaatlerinde veya
tarla-
bahçe işlerinde 13-14 yaşından
îtibâren
çırak niteliğinde çalıştı
rılırlarsa, işe uyum sağ
layabilirler. Esâsen en doğru yol da budur.
Çevrelerince geri
oldukları
kolayca fark edildiklerinden, alay konusu
edilmemeleri, bilakis korunmaları,
desteklenmeleri
gerekir.
IQ’su 51-75 arası
olanlar hafif geridir (debil):
Zorlukla da olsa
ilkokul öğretimine başlayabilirler,
bir kısmı okulu bitirebilir, bir
kı
smı ise okula hiç devam edemez. Bu
seviyedeki gerilerin kendine mahsus,
hafif ve yavaş ilerleyen eğitim programı
çerçevesinde,
özel alt sınıflarda eğitim
görmeleri gereklidir.
Büyük şehirlerimizin bâzı
ilkokullarında
böyle
sınıflar vardır. Bu çocuklarda dikkat,
muhâkeme,
hâfıza, irâde zayıf gelişir. Fikir
üretimi kıttır.
Heyecanları değişken olup, telkine kolayca yatkın
olduklarından gençlik
ve yetişkinlik yaşlarında kolayca
suça yönelebilirler, şaka
kaldırmazlar. Geri oldukları
kolayca
fark edilemez, uyumsuzlukları terbiyesizlik sayı
labilir. Yetişkin
çağa
vardıklarında 11-12 yaşındaki bir
çocuğun
zekâsına
sâhip olabilirler.
IQ’su 76-90 arası
olanlar sınır zekâlıdırlar:
Normalle geri arasındaki kişilerdir.
Zekâ
geriliğinin
oranları: Bu
bölümlenmeye göre,
zekâ
bölümü (IQ) 75’ten aş
ağı olan
çocuklar geri zekâlı sayılır. Bunların
çocuk
kesimindeki oranı % 3 dolayındadır. Sınır
zekâlılar ise % 10-15
arasındadır. Zekâ
bölümü
90’ın
üstünde olanlar normal zekâlılardı
r.
Bütün geri zekâlıların yaklaşık %
75’i hafif,
% 20’si orta, % 5’i ağır gerilerdir.
Zekâ geriliğinde tedâvi: Şâyet
bir
çocukta zekâ geriliği ortaya çıkmışsa,
bunun
giderilerek tedâvisi mümkün değildir. Burada
esas
tedâvi, mevcut zekâ kâbiliyeti ile en
yüksek
verimde,
çocuğun aktivitesini ve topluma uyumunu
sağlayabilmek,
mümkün olan seviyede öğretimini
sürdürebilmektir. Yâni eğitimini yapmaktır.
Psikomotor
eğitim
(yürüme, denge, koşma hareketleri, ince el
becerileri)
önceleri
önemlidir. Konuşma eğitimi özel bir
yer tutar.
Ayrıca
günlük hayatta gerekli olan bilgiler ve alış
kanlıklar?
?n (beslenme,
tuvalet, tehlikelerden sakınma gibi) kazandırı
lması gerekir. Bu
uygulamalarda
müsbet davranış ve fiilleri teşvik,
tasdik etme ve
mükâfatlandırma, daha sonra da tekrarlayarak
pekiştirme baş
lıca
prensiptir. Menfi davranışlar engellenmeli ve doğrusu
öğretilmelidir.
Âile ile de işbirliği yapılarak, evdeki yaş
ayışın da
tedâvinin
paralelinde tesirini sağlamak gereklidir.
Zekâ testleri:
Zekâ testlerinden sık
kullanılanlardan
bâzıları şunlardır:
Cattell Zekâ
Testi: Kültürden ar?
?nmış bir
testtir. Bütün
toplumlara uygulanabilir.
Üç
çeşidi vardır: Birincisi 4
-8 yaş arasındaki
çocuklar ve
debiller (hafif zekâ gerisi olanlar)
için; ikincisi 8-
12 yaş arası
çocuklar ve
bütün yetişkinler
için;
üçüncüsü
yüksek
seviyedeki genç ve yetişkinler için hazırlanm?
?ştır.
Sorulan soruların belli bir zaman içinde cevaplanması istenir.
Alexander Pratik Zekâ Testi: Bu testle ilkokulu
bitiren
çocukların teknik kâbiliyetlerini
ölçmek ve
onları daha ileri sınıflara (özellikle
sanat okullarına)
yöneltmek
maksadıyla hazırlanmıştır. Test
aynı zamanda
özel sınıflarda
okutulması icab eden
çocukların tespitinde
çok işe
yaramaktadır. Testte tahta
kutulardan, boyalı
küplerden çeşitli
problemler
çözülmesi istenir.
Porteus
Labiret Testi: Zekâ fonksiyonunun özel bir şeklini
ölçer. Meselâ, bâzı vaziyetlerde temkinli
davranmak, ileriyi görmek, çeşitli engellerden kendini korumak
gibi.
Bu
test bilhassa bir insanın bugünkü hayâtı
ndaki
davranı
şlarda gösterdiği |
03/11/2008 16:34 
yarenim 
222
